Kepçe Kulak Cerrahisi

Kepçe kulak nedir?

Kepçe kulak, kulak kepçesinin başa göre olması gerekenden daha fazla açılı durması ya da kulak kıkırdağındaki doğal kıvrımların az gelişmiş olmasıyla ortaya çıkan bir şekil farklılığıdır. Çoğunlukla doğuştandır ve ailesel olabilir. İşitmeyi etkilemez; ancak özellikle okul çağındaki çocuklarda ve bazı yetişkinlerde estetik kaygıya ve özgüven sorunlarına yol açabilir.

Kepçe kulak ameliyatı (otoplasti), kulak kıkırdağının yeniden şekillendirilmesiyle kulağın başa daha yakın ve daha doğal bir konuma getirilmesini amaçlar. Hem çocuklarda hem yetişkinlerde uygulanabilir.

Hangi durumlarda başvurulur?

Başvuru nedeni çoğunlukla görünümdür. Karar, kişinin ya da ailenin bu farklılıktan ne ölçüde rahatsız olduğuna göre verilir; tıbbi bir zorunluluk değildir.

• Kulakların önden bakıldığında belirgin biçimde dışa açık görünmesi
• Kulak kepçesindeki doğal kıvrımın (antiheliks) az belirgin ya da hiç olmaması
• Kulak kepçesinin çanak kısmının büyük olması
• İki kulak arasında belirgin asimetri
• Çocuğun okulda bu nedenle rahatsız edilmesi ya da kendini rahatsız hissetmesi
• Yetişkinlerde saç modeli, kıyafet ya da gözlük kullanırken yaşanan rahatsızlık

Muayene ve değerlendirme

Muayenede kulak kepçesinin başla yaptığı açı, kıkırdak kıvrımlarının gelişimi, çanak bölgesinin büyüklüğü, kulak memesinin konumu ve iki kulak arasındaki farklar ayrıntılı olarak incelenir. Kıkırdağın sertliği ve esnekliği de planlamada önemlidir. Planlama için fotoğraf çekilir.

Çocuklarda yaş, kulak gelişiminin durumu ve çocuğun sürece uyum sağlayıp sağlayamayacağı değerlendirilir. KBB muayenesi sırasında kulak kanalı ve kulak zarı da kontrol edilir; varsa eşlik eden kulak sorunları ayrıca ele alınır. Genel sağlık durumu, kullanılan ilaçlar ve kanama eğilimi sorgulanır.

Hangi yaşta yapılabilir?

Kulak kepçesi büyümesinin önemli bir kısmını erken çocukluk döneminde tamamlar. Bu nedenle ameliyat çoğu çocukta okul çağına yakın dönemde, genellikle 5–6 yaş civarından itibaren düşünülebilir. Çocuğun kendi isteği ve işbirliği de karar verirken göz önünde bulundurulur.

Yetişkinlerde üst yaş sınırı yoktur; genel sağlık durumu uygun olan herkes değerlendirilebilir. Yetişkin kıkırdağı daha sert olabileceği için teknik planlama buna göre yapılır.

Tedavi seçenekleri

Yenidoğan döneminde kulak kıkırdağı çok yumuşaktır. Bu nedenle doğumdan sonraki ilk haftalarda, uzman değerlendirmesiyle bazı bebeklerde kulak kalıplama yöntemleri seçenek olabilir. Bu yöntem yalnızca erken bebeklik döneminde etkilidir ve uygunluğuna uzman karar verir.

Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde kulağın şeklini uzun vadede değiştirmek için cerrahi gerekir. Ameliyatın kapsamı, kulaktaki soruna göre belirlenir: kimi hastada kıvrımın oluşturulması yeterli olurken, kimi hastada çanak bölümünün de küçültülmesi ya da kulak memesinin düzenlenmesi gerekebilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Anestezi yöntemi yaşa göre seçilir: çocuklarda ameliyat genellikle genel anestezi altında yapılır; yetişkinlerde lokal anestezi (gerekirse sedasyonla) ya da genel anestezi tercih edilebilir. Ameliyat genellikle bir ila iki saat arasında sürer; tek ya da iki kulağa yapılmasına göre değişir, kesin süre muayenede belirlenir.

Kesi genellikle kulağın arka yüzünde, kulak ile baş arasındaki kıvrımın yakınında yapılır; bu nedenle iz çoğunlukla arkada kalır. Kulak kıkırdağı, eksik olan kıvrımı oluşturacak ve kulağı başa yaklaştıracak şekilde dikişlerle ya da gerektiğinde kıkırdağın şekillendirilmesiyle düzenlenir. Amaç kulağı başa yapıştırmak değil, doğal görünen bir açı ve kıvrım elde etmektir. İşlem sonunda kulaklara bandaj uygulanır.

Çoğu hasta aynı gün taburcu olabilir; taburculuk zamanı yaşa, anestezi türüne ve genel duruma göre belirlenir.

İyileşme süreci

İyileşme kişiden kişiye değişir; aşağıdaki takvim genel bir çerçevedir ve size verilen kişisel talimatlar önceliklidir.

1. İlk günKulaklarda bandaj vardır. Hafif ağrı, zonklama ve gerginlik hissi beklenir; verilen ağrı kesicilerle genellikle kontrol altına alınır. Başın yüksekte tutulması şişliği azaltmaya yardımcı olur.
2. İlk günlerBandaj genellikle birkaç gün kalır ve kontrol muayenesinde açılır. Bu dönemde kulaklarda şişlik, morluk ve uyuşukluk normaldir. Bandaj açılana kadar başın ıslatılmaması önerilir.
3. 1. haftaBandaj çıkarıldıktan sonra kulakları korumak için bir süre gece ve gerekirse gündüz bant ya da başlık kullanılması istenebilir. Çocuklar genellikle bu dönemin sonunda okula dönebilir; dikişlerin durumu kontrolde değerlendirilir.
4. İlk haftalarGece başlığının birkaç hafta kullanılması önerilebilir; süre hekim tarafından belirlenir. Kulakların uyurken bükülmemesine dikkat edilir. Temas içeren sporlar ve kulağa darbe gelebilecek etkinlikler bir süre ertelenir.
5. 1–3 ayŞişlik ve uyuşukluk giderek azalır. Kulağın son şekli genellikle birkaç ay içinde belirginleşir. Kontrol muayeneleri hekimin önerdiği aralıklarla sürdürülür.

Riskler ve alınan önlemler

Kepçe kulak ameliyatı sık yapılan bir ameliyattır; yine de her cerrahi girişim gibi riskler taşır. Bunlar arasında bandaj altında kan toplanması (hematom), enfeksiyon, iz dokusunun belirgin olması, iki kulak arasında asimetri, kulakların zamanla yeniden bir miktar açılması, dikişlerin ciltten hissedilmesi ya da dışarı çıkması ve geçici his azalması sayılabilir. Kulak kıkırdağının fazla düzeltilmesi de istenmeyen, yapay bir görünüme yol açabilir.

Riskleri azaltmak için ameliyat öncesinde kanamayı artırabilecek ilaçlar hekim kontrolünde düzenlenir, ameliyat steril koşullarda ve dokulara özen gösterilerek yapılır. Bandajın erken dönemde kontrol edilmesi kan toplanması gibi sorunların erken fark edilmesini sağlar. Kulakta artan ve geçmeyen ağrı, tek taraflı şiddetli şişlik, ateş ya da akıntı olursa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Gece başlığı ve darbe korunması gibi önerilere uyulması, kulakların yeniden açılma olasılığını azaltmaya yardımcı olur.